Een aardgasvrije toekomst

De energietransitie versnelt. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat uiterlijk in 2030 zo’n 1,5 miljoen bestaande woningen in Nederland aardgasvrij zijn. De overheid heeft besloten dat Nederland in 2050 helemaal aardgasvrij is. Als netbeheerder spelen wij een cruciale rol in deze omschakeling. In proeftuinen leren we hoe we wijken aardgasvrij kunnen maken.


Het is een complex opgave om wijken aardgasvrij te maken. De proeftuinen zijn ontzettend belangrijk om te leren.

Jos Brandwijk, Relatiemanager

Steeds meer nieuwbouwhuizen worden opgeleverd zonder aardgasaansluiting

Aan de slag met aardgasloze proeftuinen

Diverse gemeenten zijn geselecteerd om mee te doen aan het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) van het ministerie van van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Met deze proeftuinen kunnen we samen leren hoe we stap voor stap de overstap maken van aardgas naar duurzame energie. Met het programma wil het ministerie kennis en ervaring stimuleren om woonwijken succesvol aardgasvrij te maken.

Samen schakelen we om

Alliander zoekt actief de samenwerking met gemeenten, woningcorporaties, bewoners en andere belanghebbenden. Op die manier helpen we hen te beslissen over een nieuwe duurzame energievoorziening. Bijvoorbeeld door het delen van onze kennis over bestaande netten, over mogelijke warmte-alternatieven, maar ook de technische en financiële consequenties van die alternatieven. Op het gebied van planvorming tot realisatie is netbeheerder Liander de partner voor gemeenten in ons verzorgingsgebied.

Betaalbaar

Jos Brandwijk (relatiemanager Oost): “Proeftuinen zijn ontzettend belangrijk om te leren hoe we samen met onder andere bewoners, gebouweigenaren, woningcorporaties en energieleveranciers een bestaande wijk aardgasvrij kunnen maken. Wij helpen de gemeenten daar graag bij. Met elkaar moeten we ervoor zorgen de we meeste kosteneffectieve aanpak hanteren en de energierekening betaalbaar blijft.”

Omschakelen naar alternatieven voor aardgas?

Alternatieven voor aardgas

De komende jaren schakelen we om naar alternatieve warmtebronnen. Denk daarbij aan individuele warmte-oplossingen op basis van duurzame elektriciteit en collectieve warmtenetten, zoals een Buurt EnergieSysteem (op basis van bijvoorbeeld groen gas en op termijn misschien ook wel waterstof, daar waar all-electric niet mogelijk is).

Groen gas

Een alternatief voor aardgas is mogelijk groen gas. Groen gas is de duurzame variant van aardgas en wordt gemaakt door biogas op te waarderen tot het dezelfde kwaliteit heeft als aardgas. Groen gas wordt schoon geproduceerd en is hernieuwbaar. Het wordt nu vooral op grote schaal geproduceerd uit GFT-afval, rioolwater, mest en andere biomassastromen, een nieuwe ontwikkeling is kleinschalige productie van groen gas uit mest bij de boer op het erf.

Hoeveel kubieke meter groen gas zit er in het gasnet?

Waterstof

Waterstof staat volop in de belangstelling. Aan de ene kant omdat waterstof gebruikt kan worden om duurzaam opgewekte elektriciteit (uit bijvoorbeeld wind) te transporteren en op te slaan. En aan de andere kant omdat waterstof aardgas kan vervangen om te verwarmen. Deze energiedrager lijkt minimale gevolgen te hebben voor de bestaande aardgasinfrastructuur en gebouwinstallaties. Er is alleen nog weinig praktijkervaring met de distributie ervan door aardgasleidingen.

Om te leren wat de grootschalige productie van waterstof uit wind- en zonne-energie kan betekenen voor betaalbaar en betrouwbaar netbeheer, zijn we ook enkele pilots gestart, zoals bijvoorbeeld op het terrein van The Green Village in Delft en in het Hydrogen Experience Center in Apeldoorn. Tijdens pilots worden praktijkproeven uitgevoerd, waarbij een waterstofsysteem wordt gebouwd en getest.

Nieuws
Lochem bereidt zich voor op waterstof
Is waterstof een goed alternatief voor aardgas? We onderzoeken het onder andere in Lochem. Wat gebeurt daar nu aan voorbereiding? Vijf vragen aan relatiemanager Fleur Elfrink.

Geschiedenisles: de warmtetransitie van de jaren 60

Zoals we nu in een energietransitie zitten (we gaan van het aardgas af), zo zaten we in de jaren zestig van de vorige eeuw óók in een energietransitie. Toen stapte Nederland juist over op aardgas. De nieuwe energiebron wordt op dat moment in grote hoeveelheden aangeboord bij Slochteren in Groningen.

Dag kolen, welkom aardgas!

Van de één op de andere dag plots wereldnieuws zijn. Het overkwam boer Boon uit Kolham, een klein Gronings dorpje in de gemeente Slochteren. Onder zijn akker werd op 29 mei 1959 een aardgasveld ontdekt. De afmetingen ervan zijn gigantisch. Dat er aardgas in de bodem kan zitten, wist men al voor de Tweede Wereldoorlog. Met de ontdekking van de aardgasbel in Slochteren neemt de winning van aardgas een enorme vlucht. De vondst van het aardgasveld luidt plotseling het einde van het kolentijdperk in.

Enorme operatie

In een aantal jaar tijd wordt door het hele land een gasleidingnetwerk uitgerold. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) wordt de concessiehouder, terwijl het transport in handen komt van Gasunie. Om het aardgas de huizen in te krijgen, moet het gas rechtstreeks de buizen in. Dat vergt aanpassingen aan de leidingen, doordat de druk van stadsgas twee keer zo groot is als bij aardgas. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de omschakeling. Een enorme operatie, waarbij Nederland in sneltreinvaart overgaat op aardgas.

Gastoestellen ombouwen

De nieuwe, goedkopere brandstof geeft bijna twee keer zoveel warmte af. Alle huishoudens moeten worden voorzien van nieuwe branders en sproeiers. Alleen al in Amsterdam keken tachtig controleurs 280.000 aansluitingen na. Zo’n 600 per dag. Monteurs kregen nieuwe onderdelen in zakjes mee en draaiden wijk voor wijk de gaskranen in de nacht van zondag op maandag dicht. Leidingen kregen bij het verbindingsstuk een harslaag, zodat er geen gas kon ontsnappen en pijpen werden omgelegd. Gastoestellen werden omgebouwd en fornuizen vervangen.